VICTOR SERVRANCKX
Sculpturaal erfgoed en iconische werken
“Opus 1” (1921) van Victor Servranckx geldt terecht als een sleutelwerk in de ontwikkeling van de Europese abstracte sculptuur. Als visionaire reactie op de trauma’s van de Eerste Wereldoorlog verenigt het werk avant-gardistische vormen met symbolische thema’s zoals vrouwelijkheid, moederschap en ruimtelijke abstractie. Deze pagina belicht de symboliek, de materiële uitwerking, de tentoonstellingsgeschiedenis en de unieke versie die vandaag bij Group2 Gallery in Brussel te zien is.
Lees hieronder meer over de oorsprong, symboliek en betekenis van “Opus 1.”
Lees hieronder meer over de oorsprong, symboliek en betekenis van “Opus 1.”
Victor Servranckx (1897–1965) en zijn iconische sculptuur “Opus 1 1921 – Vrouwelijkheid – Moederschap – Geboorte"
"Expression de plénitude dans la tendresse. Compénétration d'espace négatif dans le temps, quatrième dimension.
Compénétration d'espace et de durée. Totalisation d'espace-durée" - Victor Servranckx
"Expression de plénitude dans la tendresse. Compénétration d'espace négatif dans le temps, quatrième dimension.
Compénétration d'espace et de durée. Totalisation d'espace-durée" - Victor Servranckx
Uitnodigingskaart met zijn sculptuur “Opus 1 1921" voor zijn eerste solotentoonstelling in Galerie Royale, Brussel, 1924.
Groepstentoonstelling “Kubisme” met Baumeister, Braque, Gris, Klee, Léger, Lipchitz, Metzinger, Picasso, Servranckx en Zadkine in Galerie La Boétie, Brussel, 1946.
Fragment uit “Von Material zu Architektur” van L. Moholy-Nagy, Bauhaus Bücher, Walter Gropius, München 1929
László Moholy-Nagy (1895–1946) was een gerenommeerd Hongaars schilder en beeldhouwer die in de jaren 1920 doceerde aan de Bauhaus-school in Weimar. In 1939 stichtte hij in Chicago het “New Bauhaus”, de voorloper van de huidige School of Design. In datzelfde jaar reisde Servranckx naar Mexico, Cuba en de Verenigde Staten, waar hij Moholy-Nagy ontmoette. Hij kreeg er een aanbod om les te geven aan het “New Bauhaus”, maar sloeg dat af.
László Moholy-Nagy (1895–1946) was een gerenommeerd Hongaars schilder en beeldhouwer die in de jaren 1920 doceerde aan de Bauhaus-school in Weimar. In 1939 stichtte hij in Chicago het “New Bauhaus”, de voorloper van de huidige School of Design. In datzelfde jaar reisde Servranckx naar Mexico, Cuba en de Verenigde Staten, waar hij Moholy-Nagy ontmoette. Hij kreeg er een aanbod om les te geven aan het “New Bauhaus”, maar sloeg dat af.
“Opus 1” 1921, beschilderd gips, 41 × 37 × 37 cm
Collectie Museum voor Schone Kunsten, Gent, België
Collectie Museum voor Schone Kunsten, Gent, België
“Opus 1” 1921, wit gips
Collectie Musée de Grenoble, Frankrijk
In 1927 organiseerde het Musée de Grenoble een tentoonstelling over de Belgische moderne kunst, met onder meer werken van Servranckx.
"Opus 1 se présente comme une sphère amputée du quart de son volume s'ouvrant en une forme ovoïde qui dévoile à son tour deux demi-sphères ; une en volume et une en creux. Une tension spatiale s'exerce entre le plein et le vide, entre le positif et le négatif. Ces rapports d'opposition ont aussi une portée symbolique en lien avec les oeuvres antérieures de l'artiste. Le volume plein, pôle masculin, fusionne avec le volume en creux, pôle féminin, pour donner la vie, incarnée dans ce qui s'apparente à un oeuf. Cette image de la naissance évoque également celle du mouvement au sein d'une oeuvre en trois dimensions". Source : Musée de Grenoble
Collectie Musée de Grenoble, Frankrijk
In 1927 organiseerde het Musée de Grenoble een tentoonstelling over de Belgische moderne kunst, met onder meer werken van Servranckx.
"Opus 1 se présente comme une sphère amputée du quart de son volume s'ouvrant en une forme ovoïde qui dévoile à son tour deux demi-sphères ; une en volume et une en creux. Une tension spatiale s'exerce entre le plein et le vide, entre le positif et le négatif. Ces rapports d'opposition ont aussi une portée symbolique en lien avec les oeuvres antérieures de l'artiste. Le volume plein, pôle masculin, fusionne avec le volume en creux, pôle féminin, pour donner la vie, incarnée dans ce qui s'apparente à un oeuf. Cette image de la naissance évoque également celle du mouvement au sein d'une oeuvre en trois dimensions". Source : Musée de Grenoble
“Opus 1” 1921, bronsgieting
Aangekocht in 1961 door het Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig, Wenen
Aangekocht in 1961 door het Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig, Wenen
“Opus 1 1921 – Vrouwelijkheid – Moederschap – Geboorte", onyxmarmer, 41 × 37 × 27 cm
Uniek stuk – Gesigneerd Servranckx en gedateerd 1921 op de voet links
Deze uitzonderlijke versie van Opus 1 is uit onyxmarmer gehouwen en behoort tot de meest betekenisvolle vroege abstracte sculpturen in de Europese kunst. Gesigneerd door de kunstenaar en gedateerd 1921 op de voet, is dit de enige bekende uitvoering in onyx van dit historische werk – een zeldzame kans voor zowel verzamelaars als musea.
Beschikbaarheid:
Dit unieke werk is momenteel beschikbaar voor acquisitie.
📞 Contacteer ons via +32 2 539.23.09
📧 Of email: [email protected]
Literatuur:
"7 Arts" magazine nr. 8, 1923; omslag van het tijdschrift "Nova Generazia", Kiev, november 1928;
László Moholy-Nagy, Von Material zu Architektur, München 1929;
S. Goyens de Heusch, 7 Arts Brussels 1922–1939. Illustratie van het onyxmarmer.
Exhibitions:
Galerie Apollo, Brussel, 1946, tentoonstelling Herbin–Servranckx;
Palais des Beaux-Arts, Brussel, retrospectieve Servranckx, 1947, illustratie in de catalogus met voorwoord van Léonce Rosenberg;
Galerie Georges Giroux, Brussel, L’art vivant dans les collections privées belges;
Parijs, Musée des Beaux-Arts, Salon d’Automne, 1948;
Galerie Les Contemporains, Brussel, 1957, illustratie in de catalogus;
Museum van Elsene, Brussel, 1965, retrospectieve Servranckx, nr. 40, ill. in de catalogus;
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Brussel, 1989, Servranckx and abstract art, nr. 24, illustratie in de catalogus;
Générale de Banque, Brussel, 1990, La sculpture en Belgique de Constantin Meunier à nos jours.
Commentaar van de kunstenaar op deze iconische sculptuur:
"Expression de plénitude dans la tendresse. Compénétration d'espace négatif dans le temps, quatrième dimension. Compénétration d'espace et de durée. Totalisation d'espace durée. Cette sculpture, posée sur un socle pivotant, auquel est donné un mouvement de rotation, produit à tout moment et à toute face la même impression d'ensemble : les volumes devant accrocher le regard, étant répartis selon un rythmique fondée sur le éléments de durée de la quatrième dimension, en même temps que sur les valeurs réciproques de volume-matière (positif) et de volume-espace (négatif) : plein et vide autour". - Victor Servranckx
Uniek stuk – Gesigneerd Servranckx en gedateerd 1921 op de voet links
Deze uitzonderlijke versie van Opus 1 is uit onyxmarmer gehouwen en behoort tot de meest betekenisvolle vroege abstracte sculpturen in de Europese kunst. Gesigneerd door de kunstenaar en gedateerd 1921 op de voet, is dit de enige bekende uitvoering in onyx van dit historische werk – een zeldzame kans voor zowel verzamelaars als musea.
Beschikbaarheid:
Dit unieke werk is momenteel beschikbaar voor acquisitie.
📞 Contacteer ons via +32 2 539.23.09
📧 Of email: [email protected]
Literatuur:
"7 Arts" magazine nr. 8, 1923; omslag van het tijdschrift "Nova Generazia", Kiev, november 1928;
László Moholy-Nagy, Von Material zu Architektur, München 1929;
S. Goyens de Heusch, 7 Arts Brussels 1922–1939. Illustratie van het onyxmarmer.
Exhibitions:
Galerie Apollo, Brussel, 1946, tentoonstelling Herbin–Servranckx;
Palais des Beaux-Arts, Brussel, retrospectieve Servranckx, 1947, illustratie in de catalogus met voorwoord van Léonce Rosenberg;
Galerie Georges Giroux, Brussel, L’art vivant dans les collections privées belges;
Parijs, Musée des Beaux-Arts, Salon d’Automne, 1948;
Galerie Les Contemporains, Brussel, 1957, illustratie in de catalogus;
Museum van Elsene, Brussel, 1965, retrospectieve Servranckx, nr. 40, ill. in de catalogus;
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Brussel, 1989, Servranckx and abstract art, nr. 24, illustratie in de catalogus;
Générale de Banque, Brussel, 1990, La sculpture en Belgique de Constantin Meunier à nos jours.
Commentaar van de kunstenaar op deze iconische sculptuur:
"Expression de plénitude dans la tendresse. Compénétration d'espace négatif dans le temps, quatrième dimension. Compénétration d'espace et de durée. Totalisation d'espace durée. Cette sculpture, posée sur un socle pivotant, auquel est donné un mouvement de rotation, produit à tout moment et à toute face la même impression d'ensemble : les volumes devant accrocher le regard, étant répartis selon un rythmique fondée sur le éléments de durée de la quatrième dimension, en même temps que sur les valeurs réciproques de volume-matière (positif) et de volume-espace (négatif) : plein et vide autour". - Victor Servranckx
Tussen 1922 en 1925 correspondeerde Servranckx met Filippo Marinetti, de “paus” van het futurisme. Marinetti schreef over zijn bezoek aan de tentoonstelling “Seconda Mostra Internazionale delle Arti Decorative” (1925) in Monza, waar hij in het bijzonder genoot van de sculptuur Opus 1 (1921).
Catalogus van de tentoonstelling Servranckx in het Paleis voor Schone Kunsten, 1947
Voorwoord door Léonce Rosenberg
Voorwoord door Léonce Rosenberg
Tentoonstelling in Galerie des Contemporains, Brussel, 1957. De onyxmarmeren sculptuur bevindt zich uiterst rechts.
Tentoonstelling in de Concertzaal van Brugge, 1958
“Opus 47 1923 – Verheerlijking van de machine", olieverf op doek, 113 × 210,5 cm, wordt terecht beschouwd als Servranckx’ meesterwerk.
Collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van België, Brussel.
De ovale vorm van “Opus 1” (1921) verschijnt tweemaal in dit monumentale schilderij.
Collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van België, Brussel.
De ovale vorm van “Opus 1” (1921) verschijnt tweemaal in dit monumentale schilderij.
Léonce Rosenberg (1879–1947) bewondert “Opus 47” (1923) in Galerie Apollo, Brussel, oktober 1946 (tentoonstelling Herbin–Servranckx).
In 1918 toonde Servranckx zijn werk in Rosenbergs galerie L’Effort Moderne in Parijs, waar hij onder anderen Filippo Tommaso Marinetti, Theo van Doesburg, Fernand Léger en Marcel Duchamp ontmoette.
Dankzij zijn kennismaking met Duchamp nam Servranckx deel aan de “International Exhibition of Modern Art”, georganiseerd in 1926/27 door de Société Anonyme (Katherine Dreier), in het Brooklyn Museum in New York en in de Art Gallery of Ontario in Toronto, Canada.
In 1918 toonde Servranckx zijn werk in Rosenbergs galerie L’Effort Moderne in Parijs, waar hij onder anderen Filippo Tommaso Marinetti, Theo van Doesburg, Fernand Léger en Marcel Duchamp ontmoette.
Dankzij zijn kennismaking met Duchamp nam Servranckx deel aan de “International Exhibition of Modern Art”, georganiseerd in 1926/27 door de Société Anonyme (Katherine Dreier), in het Brooklyn Museum in New York en in de Art Gallery of Ontario in Toronto, Canada.
“Opus 53 1923", olieverf op doek, 92 × 70 cm
Collectie van het Museum van Elsene, Brussel
Dans un dégradé entre gris et rouge, plusieurs cercles, entiers ou demi coupés, entrent en collision. On pourrait y voir la palette d’un peintre, ou des planètes agglomérées avec leurs satellites. La peinture évoque aussi les représentations de machines, telles que peintes par Fernand Léger. «Les lois géométriques, c’est ce qui relie les hommes, c’est la plate-forme où tous les hommes peuvent se rencontrer; c’est un terrain d’entente pour un art collectif possible. La forme géométrique exclut l’individualisme particulariste». Victor Servranckx
Bron : Ixelles museum, België
Collectie van het Museum van Elsene, Brussel
Dans un dégradé entre gris et rouge, plusieurs cercles, entiers ou demi coupés, entrent en collision. On pourrait y voir la palette d’un peintre, ou des planètes agglomérées avec leurs satellites. La peinture évoque aussi les représentations de machines, telles que peintes par Fernand Léger. «Les lois géométriques, c’est ce qui relie les hommes, c’est la plate-forme où tous les hommes peuvent se rencontrer; c’est un terrain d’entente pour un art collectif possible. La forme géométrique exclut l’individualisme particulariste». Victor Servranckx
Bron : Ixelles museum, België
“Opus 1 1924" (Torso van een elegante jonge vrouw)
Hout en beschilderd metaal, hoogte 82,8 cm
Verkocht bij Christie’s Parijs voor 264.600 euro (inclusief premium) in oktober 2024.
Hout en beschilderd metaal, hoogte 82,8 cm
Verkocht bij Christie’s Parijs voor 264.600 euro (inclusief premium) in oktober 2024.
Introductie tot “Opus 1” (1921)
“Opus 1” (1921) is de eerste volledig abstracte sculptuur van de Belgische kunstenaar Victor Servranckx en een sleutelwerk in de ontwikkeling van de moderne sculptuur in Europa. Gecreëerd enkele jaren na het einde van de Eerste Wereldoorlog, was het het resultaat van een diep verlangen om vorm en betekenis van een kunstwerk opnieuw op te bouwen door middel van pure abstractie. Het was Servranckx’ antwoord op de desillusie van de oorlog, waarin hij filosofische reflectie verbond met een radicaal nieuwe beeldhouwtaal.
Dit werk betekende een beslissende breuk met de figuratieve traditie en verenigde invloeden uit het kubisme, constructivisme en de vroege avant-garde. Servranckx wees ornament en realisme af ten gunste van pure vorm, ritme en ruimtelijke dynamiek. “Opus 1” is niet enkel een kunstwerk – het is een manifest over de toekomst van de kunst, dat zijn weerklank zou vinden in zowel zijn latere oeuvre als in de bredere modernistische beweging.
Dit werk betekende een beslissende breuk met de figuratieve traditie en verenigde invloeden uit het kubisme, constructivisme en de vroege avant-garde. Servranckx wees ornament en realisme af ten gunste van pure vorm, ritme en ruimtelijke dynamiek. “Opus 1” is niet enkel een kunstwerk – het is een manifest over de toekomst van de kunst, dat zijn weerklank zou vinden in zowel zijn latere oeuvre als in de bredere modernistische beweging.
Artistieke symboliek en interpretatie
In het hart van “Opus 1” schuilt een rijke symbolische verhaallijn rond vrouwelijkheid, moederschap en het scheppingsproces. De ovale en sferische vormen van de sculptuur verwijzen naar de baarmoeder en het ei – oerbeelden van geboorte en oorsprong. Via het spel tussen volle en holle vormen schept Servranckx een dialoog tussen het vrouwelijke en het mannelijke, waarbij het volle volume de mannelijke energie belichaamt en de concave ruimte het vrouwelijke principe.
Meer dan een statisch object suggereert de sculptuur beweging. Oorspronkelijk geplaatst op een roterend voetstuk, bood “Opus 1” vanuit elke hoek een nieuw perspectief, waardoor de handeling van het kijken zelf deel werd van het concept. Servranckx omschreef dit als een manier om de vierde dimensie zichtbaar te maken: de tijd. Terwijl de toeschouwer rond de sculptuur beweegt, ontvouwen zich ruimtelijke en temporele relaties die de thema’s van transformatie, dualiteit en continuïteit versterken.
Meer dan een statisch object suggereert de sculptuur beweging. Oorspronkelijk geplaatst op een roterend voetstuk, bood “Opus 1” vanuit elke hoek een nieuw perspectief, waardoor de handeling van het kijken zelf deel werd van het concept. Servranckx omschreef dit als een manier om de vierde dimensie zichtbaar te maken: de tijd. Terwijl de toeschouwer rond de sculptuur beweegt, ontvouwen zich ruimtelijke en temporele relaties die de thema’s van transformatie, dualiteit en continuïteit versterken.
Verschillende versies van “Opus 1”
Van “Opus 1” bestaan meerdere versies, uitgevoerd of gereproduceerd in diverse materialen, die elk een eigen ervaring van het werk bieden. Een beschilderde gipsen versie bevindt zich in het Museum voor Schone Kunsten in Gent, terwijl een witte gipsen editie deel uitmaakt van de collectie van het Musée de Grenoble in Frankrijk. In 1961 verwierf het Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig in Wenen een bronzen afgietsel, dat de anders zo vloeiende vorm een gevoel van duurzaamheid en gewicht verleent.
De meest indrukwekkende versie is echter een uniek exemplaar in onyxmarmer, 41 × 37 × 27 cm, door Servranckx gesigneerd en gedateerd in 1921. Deze uitvoering voegt een nieuwe dimensie van tactiele diepte en luxueuze textuur toe, die de sensuele en organische thema’s van de sculptuur versterkt. De onyxmarmeren versie is momenteel beschikbaar bij Group2 Gallery in Brussel – een zeldzame kans voor verzamelaars en musea om één van de belangrijkste abstracte sculpturen van de 20e eeuw te verwerven.
De meest indrukwekkende versie is echter een uniek exemplaar in onyxmarmer, 41 × 37 × 27 cm, door Servranckx gesigneerd en gedateerd in 1921. Deze uitvoering voegt een nieuwe dimensie van tactiele diepte en luxueuze textuur toe, die de sensuele en organische thema’s van de sculptuur versterkt. De onyxmarmeren versie is momenteel beschikbaar bij Group2 Gallery in Brussel – een zeldzame kans voor verzamelaars en musea om één van de belangrijkste abstracte sculpturen van de 20e eeuw te verwerven.
“Opus 1” in tentoonstellingen en literatuur
“Opus 1” werd doorheen de geschiedenis van de moderne kunst veelvuldig tentoongesteld en vermeld. Het was te zien op Servranckx’ eerste solotentoonstelling in Galerie Royale in Brussel in 1924 en verscheen opnieuw in de toonaangevende groepstentoonstelling Kubisme in Galerie La Boétie in Brussel in 1946. Ook in grote retrospectieves kwam het werk aan bod, waaronder de tentoonstelling in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel in 1947 en de overzichtstentoonstelling in het Museum van Elsene in 1965. Zo bevestigde het zijn blijvende relevantie binnen de Belgische en Europese kunstscène.
De sculptuur is bovendien gedocumenteerd in talrijke invloedrijke publicaties. Ze verscheen in 1923 in het tijdschrift 7 Arts en in 1928 op de cover van Nova Generazia in Kiev. Opmerkelijk genoeg werd er ook naar verwezen in László Moholy-Nagy’s Bauhaus-boek Von Material zu Architektur (1929), waarmee Servranckx’ werk een plaats kreeg binnen het internationale discours over modernistische kunst en design. Deze vermeldingen in de literatuur bieden een stevige wetenschappelijke basis die het historische en intellectuele belang van “Opus 1” onderstreept.
De sculptuur is bovendien gedocumenteerd in talrijke invloedrijke publicaties. Ze verscheen in 1923 in het tijdschrift 7 Arts en in 1928 op de cover van Nova Generazia in Kiev. Opmerkelijk genoeg werd er ook naar verwezen in László Moholy-Nagy’s Bauhaus-boek Von Material zu Architektur (1929), waarmee Servranckx’ werk een plaats kreeg binnen het internationale discours over modernistische kunst en design. Deze vermeldingen in de literatuur bieden een stevige wetenschappelijke basis die het historische en intellectuele belang van “Opus 1” onderstreept.
Servranckx en de Bauhaus-/Futurisme-connectie
Victor Servranckx was geen geïsoleerde figuur binnen de Belgische kunstwereld – hij maakte deel uit van de internationale avant-garde. Zijn werk werd bewonderd door László Moholy-Nagy, één van de invloedrijkste Bauhaus-figuren, die hem in 1939 uitnodigde om les te geven aan het New Bauhaus in Chicago. Hoewel Servranckx dit aanbod afsloeg, getuigt de uitnodiging van de hoge waardering die zijn tijdgenoten voor hem hadden. Hun gezamenlijke interesse in de samensmelting van technologie, geometrie en kunsttheorie komt duidelijk tot uiting in “Opus 1.”
Tevens correspondeerde Servranckx met Filippo Tommaso Marinetti, de grondlegger van het futurisme. Marinetti prees “Opus 1” tijdens de tentoonstelling in Monza in 1925, waar hij het bestempelde als een sculpturale belichaming van futuristische principes: energie, geboorte en transformatie. Servranckx’ netwerk omvatte ook andere baanbrekende vernieuwers zoals Fernand Léger en Theo van Doesburg en zijn werk werd opgenomen in de International Exhibition of Modern Art, georganiseerd door de Société Anonyme in 1926–1927 in het Museum van Brooklyn . Société Anonyme was een kunstvereniging opgericht in 1920 door Katherine Dreier, Man Ray en Marcel Duchamp. Deze connecties benadrukken Servranckx’ rol als een sleutelfiguur binnen het vroege modernisme.
Tevens correspondeerde Servranckx met Filippo Tommaso Marinetti, de grondlegger van het futurisme. Marinetti prees “Opus 1” tijdens de tentoonstelling in Monza in 1925, waar hij het bestempelde als een sculpturale belichaming van futuristische principes: energie, geboorte en transformatie. Servranckx’ netwerk omvatte ook andere baanbrekende vernieuwers zoals Fernand Léger en Theo van Doesburg en zijn werk werd opgenomen in de International Exhibition of Modern Art, georganiseerd door de Société Anonyme in 1926–1927 in het Museum van Brooklyn . Société Anonyme was een kunstvereniging opgericht in 1920 door Katherine Dreier, Man Ray en Marcel Duchamp. Deze connecties benadrukken Servranckx’ rol als een sleutelfiguur binnen het vroege modernisme.
